Wirus Brodawczaka Ludzkiego (HPV)

Czym jest wirus brodawczaka ludzkiego (HPV)?
- Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) jest szeroko rozpowszechniony.
- Istnieje ponad 100 typów wirusa HPV, z których większość jest relatywnie nieszkodliwa, a zakażenie przebiega bezobjawowo i ustępuje samoistnie.
- Około 30 typów wirusa HPV jest odpowiedzialnych za infekcje narządów moczowo-płciowych kobiet i mężczyzn.

Jaka jest częstość zakażenia narządów moczowo-płciowych wirusem HPV i kto jest narażony na takie zakażenie?
- Na całym świecie około 630 milionów ludzi jest zakażonych wirusem HPV5
- W pewnym momencie swojego życia około połowa aktywnych seksualnie kobiet i mężczyzn zostaje zakażona wirusem HPV.
- Statystycznie istotna większość kobiet – 80% - zostaje zainfekowana przed ukończeniem 50 roku życia.
- Zakażenie wirusem HPV najbardziej rozpowszechnione jest wśród młodych osób dorosłych wieku 18-28 lat.
- Większość zakażeń wirusem HPV przebiega bezobjawowo, a do transmisji wirusa (przeniesienia wirusa) może dojść nawet, gdy brak objawów zakażenia (brodawki lub inne widoczne zmiany).

Jakie mogą być skutki zakażenia wirusem HPV?
- Większość zakażeń wirusami HPV ustępuje samoistnie w ciągu roku do dwóch lat dzięki naturalnej odpowiedzi immunologicznej organizmu.
- Zakażenie wirusami "wysokiego ryzyka", wśród których najgroźniejsze są typy HPV 16, 18, 31 i 45 jeśli przetrwają, mogą prowadzić do rozwoju raka szyjki macicy lub innych nowotworów narządów moczowo-płciowych.
- Wirusy HPV 16 i 18 są odpowiedzialne za około 70% przypadków raka szyjki macicy.
- Wirusy HPV "niskiego ryzyka" powodują powstawanie brodawek – mięsistych zmian rozrostowych bez cech nowotworzenia – w okolicy narządów moczowo-płciowych.
- Wirusy HPV typ 6 i 11 są odpowiedzialne za około 90% przypadków brodawek narządów moczowo-płciowych.
- W rzadkich przypadkach przeniesienia zakażenia wirusami HPV (typy 6 i 11) z matek na noworodki może powodować rozwój zespołu "RRP" – nawracającej brodawczakowatości układu oddechowego – choroby, w której przebiegu pojawiają się łagodne zmiany w obrębie układu oddechowego powodujące chrypkę oraz, w niektórych sytuacjach, utrudniają oddychanie.
- Zarówno wirusy HPV wysokiego i niskiego ryzyka mogą powodować nieprawidłowe wyniki badania cytologicznego, wykonanego metodą Pap (jest to test stosowany do wykrywania zmian nowotworowych i innych zmian komórkowych w obrębie szyjki macicy).

W jaki sposób wirusy HPV prowadzą do rozwoju raka?
W większości przypadków zakażenie wirusami HPV ustępuje samoistnie, ale w przypadkach zakażeń wirusami HPV wysokiego ryzyka może dojść do rozwoju raka szyjki macicy. Zmiany w obrębie szyjki macicy powstałe z nieprawidłowych komórek na skutek zakażenia wirusem HPV są opisywane jako śródnabłonkowa zmiana nowotworowa (CIN). W zależności od typu wirusa HPV przebieg zakażenia prowadzący do rozwoju raka szyjki macicy może być różny.
- Zakażenia typami wirusa HPV niskiego ryzyka (HPV 6 lub 11) obciążone są znikomym ryzykiem progresji zmian, ale mogą przejść w etap tzw. przetrwałego zakażenia. Reasumując, większość infekcji wirusami HPV ustępuje samoistnie w ciągu 24 miesięcy.
- Zakażenia typami wirusa HPV wysokiego ryzyka (typy HPV 16 i 18) są często powiązane z CIN2 - zmianami bardziej zaawansowanymi. Pomimo, że stany przedrakowe CIN spowodowane przez wirusy HPV mogą ustąpić bez potrzeby leczenia, to prawdopodobieństwo progresji nowotworowej jest tym wyższe im zmiany te są większe (CIN 2/3).
- CIN2/3 – dysplazja średniego i dużego stopnia (uszkodzenie szyjki macicy znacznego stopnia lub stan przedrakowy).
- CIN1 – dysplazja małego stopnia, w stopniu tym opisywane są również brodawki narządów moczowo- płciowych

Jak rozpoznać zakażenie wirusem HPV?
- Badanie cytologiczne (Test Pap), stosowane jako badanie przesiewowe zmian w obrębie szyjki macicy często pozwala na identyfikację zmian powodowanych przez wirusy HPV.
- Badanie to nie jest specyficzne dla wirusów HPV, dlatego też wynik takiego testu nie może w jednoznaczny sposób świadczyć o istnieniu lub braku zakażenia.
- Dla kobiet po 30 roku życia odkryto niedawno test molekularny, który pozwala na identyfikację zakażenia wirusem HPV w sposób bardziej wiarygodny i w połączeniu z wynikami cytologii jest on szczególnie użyteczny przy potwierdzaniu, czy zauważone zmiany są spowodowane zakażeniem HPV.

W jaki sposób leczyć zakażenie wirusem HPV?
- W chwili obecnej nie ma na rynku leków anty-wirusowych do leczenia zakażenia wirusami HPV.
- Jest wiele sposobów leczenia objawowego zmian powodowanych przez wirusy HPV – brodawek narządów moczowo-płciowych, zmian przedrakowych i raka szyjki macicy.

W jaki sposób zapobiegać zakażeniom wirusami HPV?
- Ryzyko zakażenia wirusami HPV można ograniczyć, zarówno dla mężczyzn jak i dla kobiet, poprzez ograniczenie liczby partnerów seksualnych.
- Prawidłowe używanie prezerwatyw również redukuje ryzyko zakażenia wirusami HPV. Jednakże całkowite zabezpieczenie za pomocą prezerwatyw nie zostało jeszcze dokładnie określone.
- Należy pamiętać o tym, że zakażenie wirusami HPV często przebiega bezobjawowo29, tak, więc nie można w sposób całkowicie pewny stwierdzić czy dana osoba jest zdrowa.
- Jedyną, efektywną w 100% metodą uniknięcia zakażenia wirusem HPV jest unikanie kontaktów seksualnych z osobami zakażonymi.
- Kobiety powinny prosić swoich lekarzy o regularne wykonywanie cytologii (test Pap), a następnie rozmawiać o wynikach tych badań.