Metody korekcji wad wzroku

Strona 1 z 2

Oko jest jednym z podstawowych narządów zmysłów, dzięki któremu możliwe jest poznawanie otaczającego świata. Widzenie jest złożonym wieloetapowym procesem umożliwiającym odtworzenie obrazu oglądanego przedmiotu poprzez przetworzenie bodźca świetlnego w nerwowy w receptorach wzrokowych siatkówki. Bodziec ten jest następnie przesyłany drogami wzrokowymi do ośrodka wzrokowego w korze mózgowej.

Układ optyczny oka, będący pierwszym etapem widzenia zasadniczo składa się z rogówki i soczewki, pomiędzy którymi znajduje się ciecz wodnista przedniej komory oka i tęczówka spełniająca rolę przesłony. Między soczewką a siatkówką promienie świetlne natrafiają na ciało szkliste gałki ocznej. Koordynację parzystego narządu, jakim jest oko, zapewniają mięśnie poruszające gałki oczne. Prawidłowa budowa układu optycznego oka oraz mechanizmów wspomagających daje możliwość widzenia obuocznego, a to z kolei umożliwia widzenie przestrzenne (stereoskopowe). Zaburzona budowa lub czynność któregokolwiek elementu biorącego udział w procesie widzenia powoduje obniżenie ostrości wzroku.

Metody korekcji wad wzroku

Rys. Budowa oka

Zaburzenia widzenia
W prawidłowym oku, zwanym okiem miarowym wiązka promieni świetlnych przechodząca przez układ optyczny gałki ocznej pada skupiona na siatkówce. Uwarunkowane jest to wzajemnymi relacjami pomiędzy mocą układu optycznego a długością gałki. W przypadku oka krótkowzrocznego skupienie wiązki światła położone jest przed siatkówką, nadwzrocznego zaś – za nią. Astygmatyzm (niezborność) z kolei jest wadą, w której promienie świetlne nie są skupione w jednym punkcie (dwa główne ogniska położone są w różnych odległościach od siatkówki). W takiej sytuacji obraz punktu jako obiektu oglądanego po przejściu przez układ optyczny przestaje być już punktem. Odrębną wadą wzroku jest prezbiopia (starczowzroczność), pojawiająca się u każdego po 40-45 roku życia, a polegająca na utracie zdolności do ostrego widzenia z bliskiej odległości. Powodem takiego zjawiska jest zmniejszająca się z wiekiem elastyczność soczewki gałki ocznej, a co za tym idzie obniżenie możliwości akomodacyjnej. Prezbiopia pojawia się niezależnie od tego, czy wcześniej występowała jakakolwiek wada wzroku, czy też nie.

Powyższe rodzaje wad mogą być zdefiniowane podczas rutynowego badania okulistycznego. Służą do tego tablice Snellena do tzw. dali z różnej wielkości optotypami (znaki graficzne: cyfry, litery, obrazki), na podstawie których można ocenić ostrość wzroku pacjenta bez korekcji i po skorygowaniu szkłami o odpowiedniej mocy optycznej. Podczas tego samego badania sprawdzane jest również widzenie z bliska (czytanie różnej wielkości tekstu lub oglądanie obrazków z odległości ok. 30 cm od oczu). Jeśli pacjent po 40 roku życia wymaga dodatkowej korekcji, oznacza to obniżenie zdolności akomodacyjnej układu optycznego, czyli prezbiopię. W skład badania wchodzi także ocena ustawienia powiek i gałek ocznych, skoordynowanej ich ruchomości w różnych kierunkach spojrzenia oraz na przedmioty bliskie. Ponadto lekarz powinien zbadać w lampie szczelinowej stan poszczególnych elementów przedniego odcinka gałki, a także ocenić dno oka za pomocą wziernika okulistycznego.

Dlaczego nasz wzrok się pogarsza?
Według danych statystycznych ok. 40 – 50% populacji świata wymaga korekcji optycznej wzroku, a liczba ta będzie się zwiększać. Jednym z powodów tego jest oczywiście starzenie się społeczeństw, a więc częściej występująca starczowzroczność. Inną przyczyną jest wielogodzinna praca z obiektami blisko położonymi, wymagająca stałej akomodacji (rozwój szkolnictwa, komputeryzacja), prowadząca do pojawienia się krótkowzroczności u coraz młodszych osób. Nie bez znaczenia są również dziedziczne skłonności do występowania wad wzroku.

W chwili obecnej możliwości korekcji wad wzroku (refrakcji) obejmują zastosowanie tradycyjnych okularów, soczewek kontaktowych, a także zabiegi chirurgiczne (tzw. chirurgia refrakcyjna). Do korekcji, w zależności od rodzaju wady i oczekiwań pacjenta stosuje się różnego typu soczewki okularowe. Pod uwagę należy wziąć rodzaj materiału, z którego wykonana jest soczewka, współczynnik załamania światła - tzw. indeks, funkcję, jaką ma spełniać oraz typ soczewki.

Parę słów o okularach…
Ze względu na rodzaj materiału soczewki dzieli się na mineralne i organiczne. Mineralne, czyli szklane są najstarszym typem soczewek okularowych używanych przez człowieka. Wśród ich głównych zalet należy wymienić doskonałą jakość optyczną, odporność chemiczną i twardość (mała możliwość zarysowania i uszkodzenia powierzchni). Wadami są: podatność na uszkodzenia mechaniczne (pęknięcia, rozbicia) i wysoka gęstość materiału, czyli ciężar. Waga rośnie oczywiście w przypadkach konieczności stosowania wysokiej mocy soczewek. Dlatego tacy pacjenci częściej zamawiają o wiele lżejsze soczewki organiczne, tzw. plastikowe. Zaletą tych ostatnich, prócz niższej wagi, jest duża odporność na pęknięcia i rozbicia. Zapewnia to większe bezpieczeństwo użytkowania u dzieci i osób aktywnych fizycznie. Dodatkową zaletą jest możliwość ich barwienia na dowolne kolory. Wadą jest łatwa możliwość zarysowania i uszkodzenia powierzchni, ale dzięki zastosowaniu lakierów utwardzających można ją zminimalizować.

Soczewki okularowe ze względu na współczynnik załamania światła dzieli się na nisko-, średnio- i wysokoindeksowe (punktem odniesienia jest współczynnik 1,0, czyli brak załamania). Najbardziej powszechnymi materiałami stosowanymi w optyce okularowej są materiały o współczynniku załamania 1,5, tzw. niskoindeksowe. Soczewki o wyższym indeksie (1,6 – 1,7) są stosowane przede wszystkim w celu zwiększenia estetyki okularów. Są one cieńsze i bardziej płaskie, co jest niezwykle ważne dla pacjentów stosujących okulary o wysokich mocach. Nie są one jednakże pozbawione wad. Cechuje je bowiem większa dyspersja, czyli rozszczepianie światła białego, co może powodować w pierwszym okresie ich stosowania widzenie tęczowych obwódek wokół oglądanych przedmiotów. Nie bez znaczenia jest także ich wyższa cena.

Oprócz korekcyjnej soczewka okularowa może pełnić jednocześnie inne funkcje. Do ochrony oczu przed promieniowaniem ultrafioletowym można zastosować powłokę (filtr) anty-UV. Powłoka przeciwodblaskowa (antyrefleksyjna) jest szeroko stosowana, a jej zadaniem jest zmniejszenie męczących i szkodliwych odbić światła od powierzchni soczewek okularowych. Znacznie poprawia ona także wrażliwość na kontrast, szczególnie w warunkach gorszego oświetlenia. Ta powłoka powinna być stałym elementem soczewek okularowych osób pracujących przy monitorach komputerowych i prowadzących pojazdy.

Soczewki fotochromowe, których intensywność zabarwienia zmienia się w zależności od natężenia promieniowania świetlnego, można stosować zarówno w pomieszczeniach zamkniętych, jak i mocno nasłonecznionych. Należy zaznaczyć, że zmiana barwy jest mniej intensywna w wyższej temperaturze otoczenia. Uzależniona jest również od grubości szkła, zatem soczewki o różnych mocach mogą zaciemniać się w różnym stopniu. Sprawia to, że u pacjentów o różnej wadzie w oku prawym i lewym efekt estetyczny może być niezadowalający. U prowadzących samochód efekt fotochromowy jest mniej wyrażony, gdyż część promieniowania jest pochłaniana przez szyby. W celu ochrony przed oślepiającym słońcem najlepiej stosować soczewki barwione, jednakże należy pamiętać, że nie każdy kolor nadaje się do prowadzenia pojazdów. Barwienie soczewek może spełniać również funkcję estetyczną, np. soczewki barwione gradalnie (w sposób stopniowy) dają efekt imitujący makijaż oczu.

Soczewki można podzielić również na jednoogniskowe, wieloogniskowe i progresywne. Jednoogniskowe mają jedną moc dioptryjną i u osób młodych służą do korygowania wad wzroku i do dali, i do bliży. W przypadku prezbiopii pacjent zmuszony jest do zmiany okularów w zależności od wykonywanej czynności. Aby nie musiał tego czynić, można zastosować soczewki wieloogniskowe lub progresywne. Soczewki dwuogniskowe można polecić osobom, które oczekują dobrego widzenia jedynie w obszarze dali i bliży. Trójogniskowe dają możliwość obserwowania dodatkowo przedmiotów w pośrednich odległościach, ale tylko w ograniczonym zakresie. Nie należy ich polecać pacjentom wykonującym zawód, w którym wymagana jest dobra korekcja w całym polu widzenia, np. kierowcom. Dodatkową wadą może być ich wygląd z wyraźnym podziałem stref, który niektórym pacjentom może się wydać nieestetyczny. Rozwiązaniem dla nich mogą być soczewki progresywne ze zmieniającą się w sposób ciągły mocą skupiającą. Dają one możliwość bardzo dobrej korekcji w pełnym polu widzenia. Wadą ich, oprócz wyższej ceny, jest częsta konieczność adaptacji do nowego typu korekcji.

«PoczątekPoprzednia12Następna Ostatnie»